Της Ελευθερίας Στρατομήτρου

Gentle parenting :Η τάση που κατέκτησε το Instagram υπόσχεται ήρεμα παιδιά και ήρεμους γονείς. Η επιστήμη όμως λέει κάτι διαφορετικό…

Φανταστείτε τη σκηνή: είναι 18:30 και το παιδί κάνει κρίση επειδή το μπισκότο έσπασε στη μέση. Εσείς θυμάστε ό,τι διαβάσατε – «αναγνώρισε τα συναισθήματά του», «μείνε ήρεμη», «δεν υπάρχουν κακά συναισθήματα». Μέσα σας όμως βράζει ένα ηφαίστειο. Δεν είστε μόνη! Και μάλλον δεν φταίτε εσείς.

Το gentle parenting έγινε το απόλυτο parenting trend της τελευταίας πενταετίας. Βλέπεις το hashtag παντού, ακούς influencers να εξηγούν πώς να «συνδεθείς» με το παιδί σου αντί να το τιμωρείς, και νιώθεις ένοχη κάθε φορά που υψώνεις τη φωνή σου. Αλλά τι λέει στ’ αλήθεια η επιστήμη;

Τι είναι το gentle parenting

Ο όρος επινοήθηκε από τη Βρετανίδα συγγραφέα Sarah Ockwell-Smith, που έγραψε αρκετά βιβλία για τη «γαλήνια γονεϊκότητα». Η βασική ιδέα: αντί για τιμωρία και αυστηρότητα, εστίαση στη συναισθηματική σύνδεση, τα όρια με ενσυναίσθηση και τη ρύθμιση των συναισθημάτων – τόσο του παιδιού όσο και του γονέα. Στην επιφάνεια, ακούγεται λογικό. Και ουσιαστικά, είναι.

Το πρόβλημα δεν είναι η φιλοσοφία. Είναι ο τρόπος που πουλήθηκε.

Το πρόβλημα που κανείς δεν λέει δυνατά
ΤΙ ΈΔΕΙΞΕ Η ΈΡΕΥΝΑ (PLOS ONE, 2024)

Η πρώτη εμπειρική μελέτη για το gentle parenting δημοσιεύτηκε μόλις το 2024 – δηλαδή η τάση κατέκτησε εκατομμύρια γονείς χωρίς κανένα επιστημονικό υπόβαθρο. Επιπλέον, πάνω από το 1/3 των γονέων που το εφαρμόζουν ανέφεραν burnout και αβεβαιότητα για τον εαυτό τους.

Η ίδια η Ockwell-Smith δεν είναι ψυχολόγος – έχει πτυχίο ψυχολογίας και είναι μητέρα. Τα βιβλία της βασίζονται στις παρατηρήσεις της, όχι σε κλινική έρευνα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάνει λάθος. Σημαίνει ότι χτίσαμε ένα ολόκληρο κίνημα πάνω σε ένα θεμέλιο που δεν είχε δοκιμαστεί ποτέ.

«Το gentle parenting φαίνεται να είναι μια προσέγγιση εξαιρετικά ήπια για τα παιδιά – αλλά ίσως όχι και τόσο ήπια για τους ίδιους τους γονείς.»

Αυτό έγραψαν οι ερευνήτριες Pezalla και Davidson στη μελέτη τους στο PLOS ONE. Μια μαμά 40 χρονών με δύο παιδιά περιέγραψε την εμπειρία της ως: «Προσπαθώ να μένω ήρεμη… αλλά φτάνω στα όριά μου μερικές φορές.»

Πότε δεν λειτουργεί

Οι ψυχολόγοι είναι σαφείς: οι τεχνικές του gentle parenting δεν αποδίδουν εξίσου σε όλες τις καταστάσεις. Συγκεκριμένα, έρευνες δείχνουν ότι δεν είναι αποτελεσματικές σε σοβαρές προκλητικές συμπεριφορές – επιθετικότητα, έντονη ανυπακοή – ούτε για παιδιά που είναι εκ φύσεως πιο δύσκολα στη διαχείριση.

Επίσης, το gentle parenting αποφεύγει εργαλεία όπως το time-out, θεωρώντας τα επιβλαβή. Αλλά η επιστήμη δεν το επιβεβαιώνει αυτό – έρευνες δείχνουν ότι το σωστά εφαρμοσμένο time-out όχι μόνο δεν βλάπτει, αλλά μπορεί να είναι αποτελεσματικό, ιδιαίτερα σε στιγμές που ο γονέας κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο.

Τι λέει η επιστήμη ότι πράγματι δουλεύει

Το authoritative parenting (δημοκρατικό γονεϊκό στυλ ή υπεύθυνη ανατροφή) – δεκαετίες έρευνας το υποστηρίζουν. Δεν είναι κάτι νέο: είναι ο συνδυασμός ζεστασιάς και σαφών ορίων. Ακούγεται πολύ σαν το gentle parenting, με μια διαφορά: δεν απαιτεί από τον γονέα να είναι πάντα ήρεμος, πάντα τέλειος, πάντα συνδεδεμένος.

Τα αποδεδειγμένα προγράμματα όπως το Parent-Child Interaction Therapy (PCIT) ή το Triple P χτίζουν πάνω στη θετική σχέση – και μετά δίνουν και εργαλεία για τις δύσκολες στιγμές. Αυτό που το gentle parenting συχνά παραλείπει.

Το ζητούμενο δεν είναι να είσαι «gentle» – είναι να είσαι αρκετά καλή

Το gentle parenting δεν είναι κακό. Έχει πυρήνα αλήθειας: τα παιδιά χρειάζονται ενσυναίσθηση, σύνδεση, να γίνονται σεβαστά. Αλλά έγινε ακόμα ένα τέλειο πρότυπο που κάνει τις μαμάδες να νιώθουν ένοχες – για κάθε στιγμή που φώναξαν, που βάλανε time-out, που δεν «ανέγνωσαν τα συναισθήματα» με τη σωστή σειρά.

Και αυτό δεν είναι gentle για κανέναν.

Η επιστήμη δεν ζητά τέλειους γονείς. Ζητά γονείς που αγαπούν, θέτουν όρια και – πολύ σημαντικό – φροντίζουν και τον εαυτό τους. Γιατί ένας γονέας που έχει φτάσει στα όριά του δεν βοηθά κανέναν, όσο gentle κι αν προσπαθεί να φαίνεται.

Κεντρική Φωτο: ^{pexels-vladimirsrajber}