Ο ψυχίατρος Καρλ Γιουνγκ έγραψε ότι τίποτα δεν επηρεάζει ένα παιδί περισσότερο από την ανεκπλήρωτη ζωή του γονιού· όχι οι εξαρτήσεις, αλλά τη ζωή που ο γονιός δεν τόλμησε να ζήσει. Όταν σκεφτόμαστε τι μπορεί να βλάψει ένα παιδί, το μυαλό μας πηγαίνει αμέσως σε ακραίες καταστάσεις: αλκοολισμός, τζόγος, κακοποίηση. Όμως, σύμφωνα με μία από τις πιο σημαντικές ιδέες του Ελβετού ψυχιάτρου Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ, υπάρχει κάτι πολύ πιο διακριτικό, και πολύ πιο συχνό, που επηρεάζει τα παιδιά σε βάθος χρόνου: η ανεκπλήρωτη ζωή του γονιού, η ζωή που οι ίδιοι οι γονείς δεν τόλμησαν ποτέ να ζήσουν.
Τι είπε ο Γιουνγκ για την ανεκπλήρωτη ζωή του γονιού
Στα Άπαντά του (Collected Works, τόμος 15, παράγραφος 4), ο Γιουνγκ έγραψε: «Τίποτα δεν ασκεί ισχυρότερη ψυχική επίδραση στο περιβάλλον του, και ειδικά στα παιδιά, από τη ζωή που δεν έζησε ο γονιός». Η φράση έχει μείνει γνωστή στην ψυχολογία ως η έννοια της «ανεκπλήρωτης ζωής του γονιού» (unlived life of the parent), και εξακολουθεί να συζητιέται έντονα δεκαετίες μετά τον θάνατό του. Η ιδέα δεν αφορά τα μεγάλα, ορατά τραύματα, αλλά κάτι πιο σιωπηλό: τα όνειρα που εγκαταλείψαμε, τις επιλογές που δεν κάναμε ποτέ επειδή φοβηθήκαμε, και τον τρόπο που αυτή η ανεκπλήρωτη ζωή περνάει, χωρίς να το καταλάβουμε, στα παιδιά μας.
Πώς φαίνεται στην καθημερινότητα
Δεν χρειάζεται εξάρτηση ή κακοποίηση για να λειτουργήσει αυτός ο μηχανισμός. Αρκεί ένας γονιός που γυρνά κάθε μέρα από τη δουλειά, κάθεται μπροστά στην τηλεόραση, και δεν έχει πραγματική, ουσιαστική επαφή με το παιδί του, μέχρι τα 18 του. Αρκεί ένας γονιός που έχει σταματήσει να ζει τη δική του ζωή, και περιμένει, συχνά ασυνείδητα, να τη ζήσει το παιδί του αντ’ αυτού.
Το παιδί δεν μαθαίνει μόνο από όσα του λέμε. Μαθαίνει, πολύ περισσότερο, από τη ζωή που μας βλέπει να ζούμε, ή να μη ζούμε, μπροστά του. Ένας γονιός που έχει εγκαταλείψει τα δικά του όνειρα, συνειδητά ή ασυνείδητα, μεταφέρει αυτή την απογοήτευση στο παιδί, είτε μέσα από υπερβολικές προσδοκίες, είτε μέσα από απουσία ενδιαφέροντος, είτε μέσα από ένα γενικότερο κλίμα κόπωσης και παραίτησης.
Γιατί η ιδέα έχει αντοχή στον χρόνο
Η δύναμη αυτής της σκέψης του Γιουνγκ είναι ότι δεν κουνάει το δάχτυλο στους γονείς, ούτε τους βγάζει «κακούς». Λέει, όμως, μια αλήθεια που δύσκολα παραδεχόμαστε: ότι δεν αρκεί μόνο να φροντίζουμε πρακτικά ένα παιδί, αν εμείς οι ίδιοι έχουμε παραιτηθεί από τη δική μας ζωή.
Το ερώτημα που μας αφήνει δεν είναι αν κάνουμε λάθη ως γονείς – όλοι κάνουμε. Είναι αν τολμάμε να ζήσουμε, έστω και με ατέλειες, τη δική μας ζωή ή αν περιμένουμε σιωπηλά από το παιδί μας να πραγματοποιήσει τα όνειρα που εμείς αφήσαμε στη μέση.
Πηγή αποφθέγματος: C.G. Jung, Collected Works, Vol. 15, Para. 4.
Δείτε ακόμη: Η θεωρία της ψυχρής μητέρας: Ο μύθος που δηλητηρίασε τη μητρότητα
Κεντρική φωτο: pexels-mart-production










