Δεν χρειάζεται να είσαι στα όριά σου για να ζητήσεις βοήθεια.
Γιατί έχουμε μάθει να φροντίζουμε την ψυχική μας υγεία μόνο όταν πια δεν αντέχουμε.
«Δεν είμαι και τόσο χάλια».
«Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν πολύ χειρότερα».
«Θα μου περάσει».
«Απλώς είμαι κουρασμένος/η».
Πόσες φορές έχουμε χρησιμοποιήσει αυτές τις φράσεις για να εξηγήσουμε κάτι που μέσα μας ήδη γνωρίζουμε ότι δεν είναι καλά;
Η ψυχική υγεία συχνά αντιμετωπίζεται σαν κάτι που χρειάζεται φροντίδα μόνο όταν φτάσουμε στο σημείο της κατάρρευσης. Σαν να πρέπει πρώτα να εξαντληθούμε, να χάσουμε τον ύπνο μας, να μην μπορούμε να ανταποκριθούμε στην καθημερινότητα ή να αισθανθούμε ότι «δεν πάει άλλο», για να δικαιούμαστε να ζητήσουμε βοήθεια.
Γιατί περιμένουμε την κατάρρευση για να φροντίσουμε τον εαυτό μας;
Όμως η φροντίδα της ψυχικής μας υγείας δεν θα έπρεπε να ξεκινά από την κατάρρευση.
Όπως δεν περιμένουμε να εμφανιστεί ένα σοβαρό σωματικό πρόβλημα για να ασχοληθούμε με το σώμα μας, έτσι δεν χρειάζεται να περιμένουμε να φτάσουμε στα όριά μας για να στραφούμε προς τον εαυτό μας.
Υπάρχουν στιγμές που μπορεί να μη συμβαίνει κάτι «δραματικό», αλλά κάτι μέσα μας έχει αρχίσει να αλλάζει. Ίσως ξυπνάμε κουρασμένοι, ακόμη κι αν έχουμε κοιμηθεί. Ίσως δεν απολαμβάνουμε πια πράγματα που παλαιότερα μας έδιναν χαρά. Ίσως εκνευριζόμαστε πιο εύκολα, απομακρυνόμαστε από τους ανθρώπους ή νιώθουμε διαρκώς ότι πρέπει να τα προλάβουμε όλα.
Και κάπου ανάμεσα στις υποχρεώσεις, την εργασία, την οικογένεια και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας, μαθαίνουμε να λειτουργούμε στον «αυτόματο πιλότο».
Η παγίδα της λειτουργικότητας: Όταν το «αντέχω» δεν σημαίνει «είμαι καλά»
Το ότι συνεχίζουμε να λειτουργούμε, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε καλά.
Ίσως αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε απέναντι στην ψυχική μας υγεία: μπερδεύουμε τη λειτουργικότητα με την ευεξία.
Ένας άνθρωπος μπορεί να εργάζεται, να φροντίζει τα παιδιά του, να χαμογελά, να συναντά φίλους και ταυτόχρονα να κουβαλά μέσα του μια τεράστια ψυχική κόπωση.
Γι’ αυτό η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας δεν χρειάζεται να είναι απλώς μια ακόμη υπενθύμιση ότι «πρέπει να μιλάμε». Μπορεί να γίνει μια αφορμή για μια πιο ουσιαστική ερώτηση:
Πώς είμαι πραγματικά;
Όχι πώς φαίνομαι.
Όχι πόσα προλαβαίνω.
Όχι αν είμαι αρκετά δυνατός για να συνεχίσω.
Αλλά πώς είμαι όταν μένω μόνος με τον εαυτό μου;
Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να ζητήσεις βοήθεια;
Η ψυχική φροντίδα δεν είναι πολυτέλεια, ούτε ένδειξη αδυναμίας. Είναι μια μορφή πρόληψης, αυτογνωσίας και σεβασμού προς τον εαυτό μας.
Και ίσως το σημαντικότερο είναι να σταματήσουμε να ζητάμε από τον εαυτό μας να «δικαιολογήσει» τον πόνο του για να του επιτρέψουμε να ζητήσει βοήθεια.
Δεν χρειάζεται να έχεις φτάσει στον πάτο για να απλώσεις το χέρι.
Μπορείς να το κάνεις και νωρίτερα.
Μπορείς να ζητήσεις βοήθεια επειδή δυσκολεύεσαι. Επειδή μπερδεύτηκες. Επειδή κουράστηκες. Επειδή θέλεις να καταλάβεις καλύτερα τον εαυτό σου. Επειδή θέλεις να προλάβεις μια κατάσταση πριν γίνει δυσκολότερη.
Η ψυχική υγεία δεν είναι μόνο η απουσία μιας ψυχικής διαταραχής. Είναι και η δυνατότητα να ακούμε τον εαυτό μας πριν χρειαστεί να φωνάξει.
Το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας
Ίσως, λοιπόν, φέτος η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας να μην μας ζητήσει να κάνουμε κάτι μεγάλο.
Ίσως μας ζητήσει μόνο να σταματήσουμε για λίγο και να ρωτήσουμε τον εαυτό μας:
«Είμαι πραγματικά καλά ή απλώς έχω μάθει να αντέχω;»
Σαββούλα Κάτσικα
Κοινωνιολόγος, Εκπ. Ψυχολόγος
Med, Επιστήμες της Αγωγής,
Msc Εφαρμοσμένης Αναπτυξιακής Ψυχολογίας
Την κα Σαββούλα Κάτσικα μπορείτε να την βρείτε και στα social της:









