Η μοναξιά στην εποχή της συνεχούς συνδεσιμότητας Ποτέ δεν ήταν τόσο εύκολο να βρούμε κάποιον για να επικοινωνήσουμε. Γιατί, όμως, εξακολουθούμε να δυσκολευόμαστε να αισθανθούμε πραγματικά κοντά στους άλλους;
Η πρώτη μας κίνηση το πρωί είναι συχνά να αναζητήσουμε το κινητό μας. Ελέγχουμε τα μηνύματα, τις ειδοποιήσεις και τις νέες αναρτήσεις. Μέσα σε λίγα λεπτά έχουμε ήδη έρθει σε επαφή με δεκάδες ανθρώπους, χωρίς να έχουμε χρειαστεί να βγούμε από το σπίτι μας.
Η τεχνολογία έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε. Μπορούμε να μιλήσουμε με έναν φίλο που βρίσκεται σε άλλη χώρα, να γνωρίσουμε ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα ή να διατηρήσουμε σχέσεις παρά την απόσταση. Παρ’ όλα αυτά, η ευκολία της επικοινωνίας δεν σημαίνει απαραίτητα και ουσιαστική ανθρώπινη επαφή.
Πίσω από τις οθόνες, αρκετοί άνθρωποι βιώνουν ένα παράδοξο: έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνούν ανά πάσα στιγμή, αλλά δυσκολεύονται να βρουν κάποιον με τον οποίο να αισθάνονται πραγματικά συνδεδεμένοι.
Η επικοινωνία δεν σημαίνει απαραίτητα εγγύτητα
Η καθημερινή χρήση των κοινωνικών δικτύων μάς επιτρέπει να παρακολουθούμε τη ζωή ανθρώπων που γνωρίζουμε, ακόμη κι όταν έχουμε καιρό να τους συναντήσουμε. Βλέπουμε τις φωτογραφίες τους, ενημερωνόμαστε για τις δραστηριότητές τους και ανταλλάσσουμε περιστασιακά σχόλια.
Ωστόσο, η συχνή επαφή δεν εγγυάται ότι γνωρίζουμε πραγματικά τον άλλον. Μπορούμε να παρακολουθούμε καθημερινά τις αναρτήσεις κάποιου, χωρίς να γνωρίζουμε τι τον απασχολεί, τι τον δυσκολεύει ή τι θα ήθελε να μοιραστεί με έναν άνθρωπο που εμπιστεύεται.
Μια γρήγορη απάντηση ή ένα σχόλιο μπορεί να διατηρήσει μια επαφή, αλλά δεν αντικαθιστά πάντα την επικοινωνία που βασίζεται στην προσοχή και στο αμοιβαίο ενδιαφέρον. Η ουσιαστική σχέση χτίζεται όταν υπάρχει χώρος για ειλικρίνεια, προσωπική έκφραση και αποδοχή.
Μπορεί κάποιος να αισθάνεται μόνος ακόμη και μέσα σε μια παρέα;
Η μοναξιά δεν είναι απαραίτητα αποτέλεσμα της απουσίας ανθρώπων. Μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει έντονη κοινωνική δραστηριότητα.
Ένας άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται καθημερινά ανάμεσα σε συναδέλφους, να συναντά φίλους ή να περνά χρόνο με την οικογένειά του και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται ότι κανείς δεν τον καταλαβαίνει πραγματικά.
Αυτό συμβαίνει επειδή η παρουσία των άλλων δεν καλύπτει από μόνη της την ανάγκη μας για συναισθηματική εγγύτητα. Χρειαζόμαστε σχέσεις στις οποίες μπορούμε να εκφράσουμε τις σκέψεις μας χωρίς να φοβόμαστε την απόρριψη, να μιλήσουμε για τις δυσκολίες μας και να αισθανθούμε ότι η παρουσία μας έχει σημασία.
Δεν είναι, επομένως, μόνο το πόσους ανθρώπους συναντάμε, αλλά και το κατά πόσο μπορούμε να είμαστε ο εαυτός μας μαζί τους.

Όταν η ζωή των άλλων φαίνεται καλύτερη από τη δική μας
Μια από τις ιδιαιτερότητες των κοινωνικών δικτύων είναι ότι ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με επιλεγμένες στιγμές από τη ζωή των άλλων. Βλέπουμε όμορφες διακοπές, επιτυχημένες επαγγελματικές στιγμές, χαρούμενες παρέες και σχέσεις που μοιάζουν ιδανικές.
Όταν η δική μας καθημερινότητα είναι δύσκολη ή αισθανόμαστε απομονωμένοι, είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι οι υπόλοιποι περνούν καλύτερα. Αρχίζουμε να συγκρίνουμε όσα ζούμε με όσα βλέπουμε και, χωρίς να το καταλάβουμε, μπορεί να αισθανθούμε ότι κάτι λείπει από τη δική μας ζωή.
Ξεχνάμε, όμως, ότι κανείς δεν παρουσιάζει ολόκληρη την πραγματικότητά του μέσα από μια ανάρτηση. Οι δυσκολίες, οι αμφιβολίες και οι προσωπικές απογοητεύσεις δεν εμφανίζονται απαραίτητα στις φωτογραφίες που επιλέγει κάποιος να δημοσιεύσει.
Αυτό που βλέπουμε είναι ένα μικρό μέρος της ζωής του και όχι η συνολική εικόνα της.
Όταν είμαστε μαζί, αλλά δεν είμαστε πραγματικά παρόντες
Ένα συνηθισμένο στιγμιότυπο της καθημερινότητάς μας είναι μια παρέα ανθρώπων που βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι, αλλά ο καθένας κοιτάζει τη δική του οθόνη. Η συζήτηση διακόπτεται από ειδοποιήσεις, οι απαντήσεις δίνονται βιαστικά και η προσοχή μεταφέρεται συνεχώς από τον έναν άνθρωπο στον άλλον.
Η τεχνολογία δεν ευθύνεται από μόνη της για αυτή την απόσταση. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η χρήση της περιορίζει τον χρόνο και την προσοχή που αφιερώνουμε στις πραγματικές μας σχέσεις.
Άλλωστε, η ανθρώπινη επαφή χρειάζεται κάτι περισσότερο από τη δυνατότητα να ανταλλάσσουμε μηνύματα. Χρειάζεται να ακούμε χωρίς να βιαζόμαστε να απαντήσουμε, να ενδιαφερόμαστε για όσα λέει ο άλλος και να του προσφέρουμε την αίσθηση ότι εκείνη τη στιγμή έχει την προσοχή μας.
Μικρές κινήσεις που μπορούν να αλλάξουν την καθημερινότητά μας
Η ανάγκη για ουσιαστική επικοινωνία δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τα κοινωνικά δίκτυα ή να περιορίσουμε κάθε μορφή ψηφιακής επαφής. Σημαίνει, όμως, ότι χρειάζεται να δώσουμε μεγαλύτερη σημασία στον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους ανθρώπους γύρω μας.
Μια τηλεφωνική συνομιλία αντί για ένα σύντομο μήνυμα, μια συνάντηση χωρίς συνεχή έλεγχο του κινητού ή μια ειλικρινής συζήτηση μπορούν να δημιουργήσουν χώρο για πιο ουσιαστική επαφή.
Εξίσου σημαντικό είναι να μη φοβόμαστε να κάνουμε εμείς το πρώτο βήμα. Να αναζητήσουμε έναν άνθρωπο που έχουμε καιρό να δούμε, να προτείνουμε μια συνάντηση ή να εκφράσουμε ότι θα θέλαμε λίγη παρέα. Δεν χρειάζεται κάθε σχέση να είναι πολυάριθμη ή διαρκώς ενεργή για να έχει αξία.
Και όταν η μοναξιά γίνεται επίμονη και επηρεάζει την καθημερινή μας ζωή, η συζήτηση με έναν ειδικό μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα όσα βιώνουμε και να αναζητήσουμε τρόπους υποστήριξης.
Η πραγματική σύνδεση δεν χωρά σε μια οθόνη
Η τεχνολογία μάς έφερε πιο κοντά γεωγραφικά, αλλά η συναισθηματική εγγύτητα εξακολουθεί να απαιτεί χρόνο, ενδιαφέρον και αμοιβαία προσπάθεια. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε τι συμβαίνει στη ζωή των άλλων. Έχει σημασία να μπορούμε να μοιραζόμαστε μαζί τους και όσα δεν φαίνονται στις φωτογραφίες και στις αναρτήσεις.
Ίσως, λοιπόν, αντί να μετράμε τις επαφές και τις διαδικτυακές μας αλληλεπιδράσεις, αξίζει να αναρωτηθούμε πόσες σχέσεις μάς επιτρέπουν να αισθανόμαστε άνετα, αποδεκτοί και πραγματικά ορατοί.
Δεν χρειαζόμαστε απαραίτητα περισσότερους ανθρώπους στη λίστα των επαφών μας. Χρειαζόμαστε σχέσεις που να έχουν χώρο για αληθινό ενδιαφέρον, μοίρασμα και παρουσία.
Γιατί, τελικά, η μεγαλύτερη ανάγκη μας δεν είναι να μπορούμε να επικοινωνούμε με όλους, αλλά να έχουμε έστω και λίγους ανθρώπους με τους οποίους δεν χρειάζεται να προσποιούμαστε ότι είμαστε καλά.
Δείτε ακόμη: Όταν η υπερπροσπάθεια γίνεται εξάντληση: Η τέχνη του να σταματάς πριν καταρρεύσεις
Σαββούλα Κάτσικα
Κοινωνιολόγος, Εκπ. Ψυχολόγος
Med, Επιστήμες της Αγωγής,
Msc Εφαρμοσμένης Αναπτυξιακής Ψυχολογίας
Την κα Σαββούλα Κάτσικα μπορείτε να την βρείτε και στα social της:
Κεντρική Φωτο: pexels-cottonbro










