​Αν βρεθείτε σε ένα καφενείο στις ακαρνανικές ακτές – από τον Αστακό, το Βασιλόπουλο και το Ξηρόμερο μέχρι τη Βόνιτσα και την Αμφιλοχία – ή απέναντι, στα σοκάκια της Λευκάδας, μπορεί να ακούσετε τους παλιούς να ανταλλάσσουν πειράγματα: ​«Εσείς οι Βλάχοι!» φωνάζει ο ένας. «Σιγά, ρε Μπουρανέλε!» απαντά ο άλλος. ​Πρόκειται για μια από τις πιο διασκεδαστικές τοπικές «κόντρες» της Δυτικής Ελλάδας, η οποία κρατάει από παλιά. Πώς δημιουργήθηκε όμως αυτό το χιουμοριστικό δίπολο;

Της Ελευθερίας Στρατομήτρου

Δύο κόσμοι, μια ανάσα δρόμος

Η Λευκάδα και η απέναντι ακαρνανική ακτή απέχουν ελάχιστα, αλλά η ιστορία τους ακολούθησε τελείως διαφορετικούς δρόμους: ​Οι Λευκαδίτες (ή «Φράγκοι»): Έζησαν για αιώνες υπό Ενετική, Γαλλική και Αγγλική κυριαρχία. Ανέπτυξαν αστική φινέτσα, τραγουδιστή ντοπιολαλιά γεμάτη ιταλικές λέξεις και μια αδυναμία στο χόρτο μπουρανί (εξ ου και το παρατσούκλι «Μπουρανέλοι»).

​Οι κατοίκοι της Δυτικής Αιτωλοακαρνανίας (ή «Βλάχοι»): Περιοχή ηπειρωτική, με βαριά ρουμελιώτικη παράδοση, λεβεντιά και κτηνοτροφία. Επιπλέον, στην ευρύτερη περιοχή μετακινήθηκαν και εγκαταστάθηκαν πληθυσμοί από τη Βόρεια Ελλάδα και την Πίνδο (πραγματικοί βλαχόφωνοι πληθυσμοί), ενισχύοντας τη σύνδεση της περιοχής με τη βουνίσια κουλτούρα.

Η ώρα του πειράγματος

Όταν οι δύο κόσμοι συναντιόνταν στα παζάρια, στα λιμάνια και στα βοσκοτόπια, το πείραγμα άναβε για τα καλά: ​Από τη μία, οι Λευκαδίτες έβλεπαν όλους τους κατοίκους από την απέναντι στεριά ως «άγριους» βουνίσιους και τους φώναζαν γενικευμένα και περιπαικτικά «Βλάχους», βάζοντας στο ίδιο τσουβάλι την κτηνοτροφική ζωή, την τραχιά προφορά αλλά και τη βορειοελλαδίτικη καταγωγή ορισμένων οικογενειών. ​Από την άλλη, οι Στεριανοί δεν άφηναν τίποτα να πέσει κάτω! Κορόιδευαν τους Λευκαδίτες ως «Φράγκους» και «Μπουρανέλους», σατιρίζοντας τις ευρωπαϊκές τους συνήθειες, τις καντάδες και το δήθεν αριστοκρατικό ύφος τους.

Από το καφενείο… στο συμπεθεριό!

Φυσικά, αυτή η «κόντρα» δεν είχε ποτέ κακία. Ήταν το κλασικό λαογραφικό πείραγμα μεταξύ γειτόνων. Στην πραγματικότητα, η Δυτική Αιτωλοακαρνανία και η Λευκάδα συνδέθηκαν βαθιά μέσα στους αιώνες με εμπορικές συναλλαγές, στενές φιλίες και αμέτρητα συμπεθεριά που ένωσαν τις δύο πλευρές του Ιονίου. ​

Δείτε ακόμη: 5 πράγματα που κάναμε στα ταξίδια των 90s/00s και σήμερα φαίνονται εντελώς… «εξωγήινα»

Βιβλιογραφία & Πηγές για Περαιτέρω Μελέτη

Κουκούδης, Αστέριος (2000). Οι Μητροπόλεις και η Διασπορά των Βλάχων. Εκδόσεις Ζήτρος. (Αναλυτική μελέτη για τις μετακινήσεις και εγκαταστάσεις βλαχόφωνων πληθυσμών από τη Βόρεια Ελλάδα προς τη Στερεά Ελλάδα και την Αιτωλοακαρνανία). ​

Σταματελάτος, Μιχαήλ & Βάμβα-Σταματελάτου, Φωτεινή (2006). Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας. Εκδόσεις Ερμής. (Αναφορές στην ιστορική εξέλιξη και τα τοπωνύμια της Αιτωλοακαρνανίας και των Επτανήσων). ​

Κοντομίχης, Πανταζής (1989). Το Λευκαδίτικο Γλωσσικό Ιδίωμα. Εκδόσεις Γρηγόρη. (Πληροφορίες για την επτανησιακή ντοπιολαλιά, τις ενετικές επιρροές και την ετυμολογία τοπικών προσωνυμίων όπως «Μπουρανέλος»). ​

Μεράντζας, Χρήστος (2007). Ταυτότητες και ετερότητες στη δυτική Στερεά Ελλάδα κατά τους νεότερους χρόνους. Εκδόσεις Ηρόδοτος. (Μελέτη για τις κοινωνικές διακρίσεις, τα στερεότυπα και τους χαρακτηρισμούς μεταξύ νησιωτικών και ηπειρωτικών πληθυσμών).