Η παιδική βία δεν είναι μόνο μια οικογενειακή υπόθεση. Είναι ένας καθρέφτης των αξιών, των αντιλήψεων και των ευθυνών της κοινωνίας μας.

Ένα παιδί δεν χρειάζεται πάντα να φέρει σημάδια στο σώμα του για να έχει πληγωθεί. Μερικές φορές, η βία κρύβεται πίσω από τον φόβο, τη σιωπή, την απομόνωση ή την ανάγκη του να γίνει «αόρατο», προκειμένου να αποφύγει μια ακόμη τιμωρία. Άλλοτε εκδηλώνεται στο σχολείο, στις παρέες ή στον ψηφιακό κόσμο, εκεί όπου η απόρριψη και ο εξευτελισμός μπορούν να μετατραπούν σε καθημερινή εμπειρία.

Η βία κατά των παιδιών αποτελεί ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο που δεν μπορεί να ερμηνευτεί αποκλειστικά ως πρόβλημα μιας οικογένειας ή ως αποτέλεσμα της συμπεριφοράς ενός ανθρώπου. Συνδέεται με κοινωνικές αντιλήψεις, πρότυπα ανατροφής και μια κουλτούρα που, ορισμένες φορές, εξακολουθεί να συγχέει την πειθαρχία με τον φόβο.

Η «κανονικοποίηση» της βίας στο όνομα της ανατροφής

«Ένα χαστούκι δεν έβλαψε κανέναν» ή «έτσι θα μάθει να σέβεται». Τέτοιες φράσεις αποκαλύπτουν πόσο εύκολα μπορεί να κανονικοποιηθεί η βία στο όνομα της ανατροφής. Ωστόσο, ο σεβασμός δεν οικοδομείται μέσα από την απειλή, ούτε η υπακοή αποτελεί απόδειξη συναισθηματικής ασφάλειας.

Η βία μπορεί να είναι σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική ή να εκδηλώνεται μέσω παραμέλησης και εκφοβισμού. Ιδιαίτερα η συναισθηματική κακοποίηση συχνά περνά απαρατήρητη, καθώς δεν αφήνει ορατά τραύματα. Η συστηματική υποτίμηση, οι προσβολές και η απόρριψη μπορούν, όμως, να επηρεάσουν την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση αξίας ενός παιδιού.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η κακομεταχείριση των παιδιών μπορεί να έχει επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία, στη μάθηση και στις μελλοντικές διαπροσωπικές σχέσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που βιώνει βία θα αντιμετωπίσει αναγκαστικά δυσκολίες στην ενήλικη ζωή. Η έγκαιρη υποστήριξη και η παρουσία ασφαλών, σταθερών σχέσεων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αποκατάσταση.

Η σιωπή δεν είναι προστασία

Γιατί πολλά παιδιά δεν μιλούν; Επειδή φοβούνται ότι δεν θα γίνουν πιστευτά, ντρέπονται ή αισθάνονται ότι ευθύνονται για όσα συμβαίνουν. Μερικές φορές, μάλιστα, εξαρτώνται από το ίδιο πρόσωπο που τα πληγώνει.

Την ίδια στιγμή, οι ενήλικες μπορεί να διστάζουν να παρέμβουν, θεωρώντας ότι πρόκειται για μια ιδιωτική οικογενειακή υπόθεση. Όμως, όταν διακυβεύεται η ασφάλεια ενός παιδιού, η αδιαφορία δεν μπορεί να αποτελεί επιλογή.

Η οικογένεια, το σχολείο και η πολιτεία έχουν καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη. Η ενίσχυση της θετικής διαπαιδαγώγησης, η εκπαίδευση των παιδιών στα δικαιώματά τους, η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης αποτελούν ουσιαστικά βήματα. Παράλληλα, οι ενδείξεις κακοποίησης χρειάζεται να αντιμετωπίζονται υπεύθυνα, με τη συνδρομή των αρμόδιων επαγγελματιών και υπηρεσιών.

Η παιδική ηλικία δεν είναι περίοδος επιβίωσης, αλλά δικαίωμα στη χαρά

Η αντιμετώπιση της παιδικής βίας ξεκινά όταν σταματάμε να αναρωτιόμαστε μόνο τι συνέβη και αρχίζουμε να εξετάζουμε τι μπορούμε να αλλάξουμε ώστε να μην επαναληφθεί.

Χρειάζεται να αμφισβητήσουμε τις αντιλήψεις που δικαιολογούν τη βία, να ακούμε τα παιδιά χωρίς προκαταλήψεις και να δημιουργούμε περιβάλλοντα στα οποία αισθάνονται ασφαλή να εκφραστούν.

Μια κοινωνία δεν προστατεύει πραγματικά τα παιδιά της μόνο όταν καταδικάζει ένα περιστατικό που γίνεται γνωστό. Τα προστατεύει όταν επενδύει στην πρόληψη, όταν παρεμβαίνει εγκαίρως και όταν αναγνωρίζει ότι κάθε παιδί δικαιούται αξιοπρέπεια, φροντίδα και σεβασμό.

Γιατί η παιδική ηλικία δεν πρέπει να είναι μια περίοδος επιβίωσης, αλλά μια ευκαιρία για ανάπτυξη, ασφάλεια και ελευθερία. Και η προστασία των παιδιών δεν είναι ευθύνη κάποιου άλλου· είναι ευθύνη όλων μας.

Πηγή τεκμηρίωσης: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), Child maltreatment — https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/child-maltreatment

Την κα Σαββούλα Κάτσικα μπορείτε να την βρείτε και στα social της:

Tik Tok, Instagram, Facebook

Δείτε ακόμη: Πώς η παιδική ηλικία διαμορφώνει τις ενήλικες σχέσεις μας: Αφήνοντας πίσω το παρελθόν

Κεντρική Φωτο: ^{pexels-pixabay}