Της Ελευθερίας Στρατομήτρου

Η σκηνοθέτις και δημιουργός της συμπεριληπτικής μεθόδου υποκριτικής μιλά για την πορεία της, τη γέννηση της ομάδας ARTimeleia και το νέο της έργο “Μοτίβο. Ένα καμπαρέ δωματίου” στο Red Jasper – μια παράσταση-«σπίτι», όπου γυναίκες ανοίγουν δωμάτια μνήμης και εξομολόγησης, βρίσκοντας φωνή για όσα έμειναν σιωπηλά.

Κυρία Καπουσίζη, ας ξεκινήσουμε από την αρχή. Πώς μπήκε το θέατρο στη ζωή σας; Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά ή μια πιο αργή γνωριμία;

Ήταν κάτι που με γοήτευε πάντα. Η μητέρα μου με πήγαινε θέατρο από πολύ μικρή κι έτσι μεγάλωσα μ’ έναν τρόπο με αυτό.

Ξέρουμε ότι έχετε σπουδάσει πάνω στο θέατρο και έχετε περάσει από σημαντικά εργαστήρια και σκηνές. Αν κοιτάξετε πίσω, ποια εμπειρία ή ποιος δάσκαλος σας διαμόρφωσε περισσότερο;

Το θέατρο είναι όπως ξέρουμε μια συλλογική διαδικασία. Έτσι και η δουλειά και η μάθηση μέσα σ’ αυτό. Δάσκαλοι είναι τα βιβλία που έχεις διαβάσει, οι χώροι που έχεις βρεθεί, οι άνθρωποι που έχεις δουλέψει μαζί. Καταλυτική στη διαμόρφωση της “θεατρικής” μου αισθητικής, υπήρξε η συνεργασία μου με τον Περικλή Μουστάκη και το θέατρο Άσκηση.

Ποια ήταν η πρώτη στιγμή που είπατε «θέλω να σκηνοθετώ, όχι μόνο να παίζω»;

Τη στιγμή που συνειδητοποίησα ότι πάνω στη σκηνή, δεν μπορούσα να μείνω μόνο σε μένα, αλλά παρατηρούσα, μ’ ενδιέφερε και παρενέβαινα σε όλο το στήσιμο της παράστασης.

Υπάρχει κάποιο έργο ή συνεργασία που θυμάστε ως “σημείο καμπής” στην πορεία σας;

Η γνωριμία μου με την μετέπειτα ομάδα μου, την ARTimeleia και τους ανθρώπους με νευρομυϊκές παθήσεις.

Θα θέλατε να μας μιλήσετε για την ARTimeleia και για το έργο που κάνετε στη συμπεριληπτική υποκριτική;

Η  θεατρική ομάδα ARTimeleia είναι μια ανεξάρτητη θεατρική ομάδα ανάπηρων ηθοποιών (νευρομυϊκές παθήσεις) που δημιουργήθηκε μετά την γνωριμία μου με τους ανθρώπους αυτούς, όταν είχα αναλάβει το θεατρικό εργαστήρι του MDA HELLAS (Σωματείο για την φροντίδα ανθρώπων με νευρομυϊκές παθήσεις). Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και πλέον από το 2017 λειτουργούμε ως ανεξάρτητη θεατρική ομάδα. Στα πλαίσια της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και αξίωσης της ομάδας στο θέατρο, συνεργαζόμαστε με νευροτυπικούς ηθοποιούς κατά περίσταση. Από εκεί προέκυψε και η ανάγκη για τη θέσπιση μιας συμπεριληπτικής μεθόδου υποκριτικής. Έφυγα με την υποτροφία Fulbright στην  Αμερική, όπου μελέτησα και ανέπτυξα την μεθοδολογία που είναι καταγεγραμμένη ως η πρώτη συμπεριληπτική εκπαιδευτική μέθοδος υποκριτικής στην Ελλάδα. Εκδόθηκε το 2023 από τις εκδόσεις ΊΩΝ με τίτλο: «Το θεατρικό εκπαιδευτικό μοντέλο μέσα από την νευρολογική προσέγγιση της υποκριτικής».

Πάμε τώρα στο “Μοτίβο”. Πώς γεννήθηκε η ιδέα; Τι ήταν το πρώτο πράγμα που σας έκανε να πείτε «θέλω να το κάνω αυτό»;

Η ιδέα γεννήθηκε από την ανάγκη μου να δώσω χώρο και χρόνο σε κείμενα που ήταν γραμμένα και αφημένα μέσα στα συρτάρια, να υπάρξουν και ν’ αναπνεύσουν. Προϋπόθεση ήταν να έχω κάνει ειρήνη μαζί τους και τώρα είχε έρθει αυτή η στιγμή.

Το “καμπαρέ δωματίου” ακούγεται σαν κάτι πολύ προσωπικό, σχεδόν εξομολογητικό. Πώς το ερμηνεύετε εσείς;

Είναι όντως. Γιατί τα κείμενα της παράστασης μιλάνε για κάτι προσωπικό, για όλα αυτά που λέμε και κυρίως δεν λέμε μέσα στα δωμάτια της ζωής μας.

Τι θα δει ο θεατής όταν περάσει την πόρτα του Red Jasper; Πώς είναι η ατμόσφαιρα, ο ρυθμός, η “συνάντηση” με τις ερμηνεύτριες και τον μουσικό;

Θα ήθελα να δει ένα σπίτι. Γι’ αυτό και τη συνθήκη αυτή δεν την διαμορφώνει μόνο ο χώρος στην παράσταση. Ένα σπίτι είναι οι μυρωδιές του, οι ήχοι που το συνοδεύουν μέσα στις σιωπές και φυσικά οι άνθρωποι που ζουν και κυκλοφορούν μέσα σ’ αυτό άλλες φορές φανερά, άλλες στο σκοτάδι. Ένα σπίτι είναι ένας κόσμος, φτιαγμένος από όλες τις αισθήσεις και σ’ αυτό θέλουμε να μπει ο θεατής, όταν μπει στο Red Jasper.

Μιλήστε μας λίγο για τα θέματα που ξετυλίγονται μέσα στο “Μοτίβο”. Τι ψάχνουν αυτές οι γυναίκες επί σκηνής;

Δεν ψάχνουν κάτι. Περισσότερο βρίσκουν τον χώρο και τον τρόπο να μιλήσουν για όσα ήθελαν  να πουν τη στιγμή που δεν τα είπαν. Με τον εαυτό τους και με τους άλλους. Ένας μονόλογος είναι πάντα ένας εν δυνάμει διάλογος. Έχει έρθει η στιγμή “…να λογαριαστούνε καθαρά” όπως λέει και ο τελευταίος στίχος που ακούγεται στην παράσταση και αυτό κάνουν.

Η μουσική έχει έντονη παρουσία στην παράσταση. Πώς δουλέψατε αυτό το στοιχείο;

Έχω την τύχη να συνεργάζομαι μ’ έναν ταλαντούχο και ευφυή μουσικό, που ενώ δεν είχα ακριβώς την “μουσική γλώσσα” για να του μεταδώσω αυτό που είχα στο μυαλό μου, το αντιλήφθηκε πολύ γρήγορα και έχοντας 4 εξαιρετικές ηθοποιούς και συνεργάτες που ξέρω, εμπιστεύομαι και αγαπώ χρόνια, όλα μπήκαν στη θέση τους όπως συμβαίνει αυτές τις στιγμές που ονομάζουμε “μαγικές“.

Δείτε επίσης στο Θέατρο: Μοτίβο. Ένα καμπαρέ δωματίου.

Υπήρξαν στιγμές στη διαδικασία που νιώσατε ότι “δεν βγαίνει”; Και αν ναι πώς τις ξεπεράσατε;

Όχι καμία. Και αυτό είναι συνέπεια των παραπάνω. Εγώ είχα κάτι πολύ καθαρό στο μυαλό μου και ήξερα ότι με αυτούς τους συνεργάτες θα γίνει. Είναι πολύ σημαντικό για μένα, σ’ αυτή τη δουλειά να βρίσκεις τους “ανθρώπους σου”. Γιατί πάνω απ’ όλα όπως είπαμε στην αρχή αυτής της ωραίας κουβέντας, το θέατρο είναι συλλογική δουλειά. Εμπιστοσύνη και αγάπη.

Αν έπρεπε να περιγράψετε το “Μοτίβο” με τρεις λέξεις, ποιες θα ήταν;

Σπίτι, γυναίκα, Έρωτας

Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας; Ένα συναίσθημα, μια εικόνα, μια σκέψη;

Κάτι να σιγοτραγουδά.

Πώς είναι για εσάς η συνεργασία με τους ανθρώπους της ομάδας; Πώς χτίζετε αυτό το “ασφαλές περιβάλλον” πρόβας;

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως προανέφερα, είναι κάτι ήδη κατακτημένο. Είναι άνθρωποι που αγαπώ σέβομαι και εκτιμώ πολλά χρόνια και η σχέση μας σε επαγγελματικό και προσωπικό επίπεδο είναι δοκιμασμένη. Γενικά, η ασφάλεια προέρχεται από την αποδοχή του άλλου. Έχοντας πια κοντά 15 χρόνια σ’ αυτή τη δουλειά, ακούω πιο πολύ, ανοίγω πιο πολύ, κατανοώ πιο πολύ, αφήνω πιο πολύ χώρο στους ανθρώπους που συνεργάζομαι. Με τα χρόνια το Εγώ παίρνει τη θέση του θεατή και αυτό είναι το πιο εποικοδομητικό πράγμα που κερδίζεις, δουλεύοντας και γνωρίζοντας ανθρώπους.

Και κλείνοντας με την παράσταση.Τι όνειρα ή επόμενα “μοτίβα” έχετε στο μυαλό σας για το μέλλον;

Είμαι στην αρχή της διδακτορικής μου έρευνας σχετικά με την νευρολογική προσέγγιση της υποκριτικής, οπότε στα πιο άμεσα σχέδια, είναι η εξέλιξη της έρευνάς μου. Μετά την εξέταση των βασικών αρχών της υποκριτικής μέσα από την νευρολογία που πραγματεύομαι στο εγχειρίδιο που έχει εκδοθεί, εμβαθύνω στην νευρολογική προσέγγιση της υποκριτικής και επικεντρώνομαι στους κατοπτρικούς νευρώνες σε σχέση με την πρόσληψη και εκτέλεση μιας δράσης.

Έχετε κάποια μικρή “ιεροτελεστία” πριν ανέβετε στη σκηνή ή πριν ξεκινήσει μια πρόβα;

Όχι ακριβώς. Έχω όμως μια ίδια φράση που λέω πάντα στους ηθοποιούς μου, πριν ανέβουν στη σκηνή, αλλά είναι πολύ προσωπικό για να το αναφέρω.

Αν δεν ήσασταν στο θέατρο, ποια τέχνη ή ποιο επάγγελμα πιστεύετε πως θα σας είχε κερδίσει;

Τώρα πια με όλη την έρευνα μου γύρω από την νευροεπιστήμη και τον μαγικό κόσμο του εγκεφάλου, θα έλεγα σίγουρα κάτι νευροεπιστημονικό, το οποίο δεν αποκλείω ακόμα!

Μετά από μια γεμάτη πρόβα ή παράσταση, τι κάνετε για να χαλαρώσετε και να επανέλθετε;

Με φίλους σε αγαπημένα στέκια.